ముంబై నగరంపై పెరుగుతున్న జనాభా, భూమి కొరత, భారీ ఆస్తి ధరలు, మౌలిక సదుపాయాలపై ఒత్తిడికి పరిష్కారంగా మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం కీలక అడుగు వేస్తోంది. నవీ ముంబైకి అవతల ‘ముంబై 3.0’గా పిలుస్తున్న కర్నాలా-సాయి-చిర్నర్ (KSC) New Town అభివృద్ధి చేయాలని నిర్ణయించింది. ఈ ప్రాజెక్ట్ కోసం 2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరంలో ముంబై మెట్రోపాలిటన్ రీజియన్ డెవలప్‌మెంట్ అథారిటీ (MMRDA) రూ.4,000 కోట్లు కేటాయించింది. రాయ్‌గఢ్ జిల్లాలోని ఉరాన్, పన్వెల్, పెన్ తాలూకాలకు చెందిన 124 గ్రామాలు ఈ కొత్త నగరంలో భాగం కానున్నాయి. మొత్తం 323.44 చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణంలో పట్టణాన్ని అభివృద్ధి చేయనున్నారు.
కొత్త ఆర్థిక కేంద్రంగా..
ముంబై 3.0ను కేవలం నివాస ప్రాంతంగా కాకుండా కొత్త ఆర్థిక కేంద్రంగా తీర్చిదిద్దాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. టెక్నాలజీ హబ్‌లు, వాణిజ్య ప్రాంతాలు, లాజిస్టిక్స్, డేటా సెంటర్లు, హెల్త్‌కేర్, విద్యా సంస్థలు, నివాస ప్రాంతాలను ఇందులో అభివృద్ధి చేయనున్నారు. సుమారు 104 చదరపు కిలోమీటర్లలో టౌన్‌షిప్‌లు, పారిశ్రామిక కారిడార్లను ఏర్పాటు చేయాలని ప్రతిపాదించారు. మిగిలిన ప్రాంతాల్లో గ్రీన్ జోన్లు, అడవులు, గ్రామీణ ప్రాంతాలను కొనసాగించనున్నారు.
కనెక్టివిటీనే కీలక బలం
అటల్ సేతు, నవీ ముంబై ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్‌పోర్ట్‌కు సమీపంలో ఉండటం ముంబై 3.0కు ప్రధాన ప్రయోజనం. దీంతో ముంబై-నవీ ముంబై-రాయ్‌గఢ్ మధ్య రవాణా మరింత సులభం కానుంది. పన్వెల్-కర్జత్ రైల్వే కారిడార్, విరార్-అలీబాగ్ మల్టీమోడల్ కారిడార్, ముంబై-పుణే ఎక్స్‌ప్రెస్‌వే వంటి ప్రాజెక్టులు ఈ ప్రాంత అభివృద్ధికి మరింత ఊతమివ్వనున్నాయి. ఐటీ, ఐటీఈఎస్, ఫైనాన్షియల్ సర్వీసెస్, గ్లోబల్ కెపబిలిటీ సెంటర్లు (GCCs), డేటా సెంటర్లు, లాజిస్టిక్స్, హెల్త్‌కేర్, విద్య వంటి రంగాల్లో పెట్టుబడులకు అవకాశాలు పెరగవచ్చని నిపుణులు భావిస్తున్నారు.
రియల్ ఎస్టేట్‌కు కొత్త మార్కెట్?
భారీ మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులతో ముంబై 3.0 పరిధిలో రియల్ ఎస్టేట్‌కు కొత్త మార్కెట్లు ఏర్పడే అవకాశం ఉంది. నివాస, వాణిజ్య, పెట్టుబడి విభాగాల్లో డిమాండ్ పెరగవచ్చని పరిశ్రమ వర్గాలు అంచనా వేస్తున్నాయి. అయితే అభివృద్ధి కేవలం కాంక్రీట్ నిర్మాణాలకే పరిమితం కాకుండా గ్రీన్ బెల్ట్స్, ప్రజా రవాణా, మిశ్రమ వినియోగ ప్రాంతాలు, సామాజిక మౌలిక సదుపాయాలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాల్సిన అవసరం ఉందని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
భూసేకరణ కీలకం
ఈ భారీ ప్రాజెక్ట్‌లో 124 గ్రామాల్లోని భూ యజమానుల నుంచి భూములు సమీకరించడం కీలక సవాలుగా మారనుంది. నగదు పరిహారం, డెవలప్‌మెంట్ రైట్స్, ల్యాండ్ పూలింగ్ వంటి పలు మార్గాలను ఎంఎంఆర్‌డీఏ ప్రతిపాదించింది. ముంబై 3.0 ఒక్కరోజులో రూపుదిద్దుకునే నగరం కాదు. ప్రణాళిక, భూసంబంధిత ప్రక్రియలు ముందుకు సాగుతున్నప్పటికీ.. ఈ దశాబ్దం చివరి నాటికి తొలి దశ పనులు పూర్తయ్యే అవకాశం ఉంది. పూర్తి స్థాయి అర్బన్ ఎకోసిస్టమ్‌ అభివృద్ధికి మరింత సమయం పట్టనుంది. మొత్తంగా, ముంబై మెట్రోపాలిటన్ రీజియన్ భవిష్యత్ విస్తరణకు ‘ముంబై 3.0’ కొత్త దిశ చూపించే భారీ ప్రాజెక్ట్‌గా నిలిచే అవకాశం ఉంది.
