జనవాణి: హైదరాబాద్ August 17: ఏళ్ల క్రితం ప్రభుత్వ అనుమతులతో కొనుగోలు చేసిన ఇల్లు లేదా స్థలాన్ని ఇప్పుడు అమ్ముకోవాలంటే అనుమతి రావడం లేదు.. కారణం ఆస్తి 22ఏ నిషేధిత జాబితాలోకి చేరడమే. హైదరాబాద్‌తో పాటు చుట్టుపక్కల జిల్లాల్లోని అనేక ఆస్తులు సెక్షన్ 22ఏ కింద నిషేధిత జాబితాలోకి చేరుతున్న నేపథ్యంలో యజమానుల్లో ఆందోళన పెరుగుతోంది. కొన్ని సందర్భాల్లో పాత అపార్ట్‌మెంట్లు, ప్రభుత్వ అనుమతులతో అభివృద్ధి చేసిన స్థలాలు కూడా రిజిస్ట్రేషన్ సమస్యలను ఎదుర్కొంటున్నట్లు తాజా నివేదికలు చెబుతున్నాయి.
అసలు 22ఏ అంటే ఏమిటి?
రిజిస్ట్రేషన్ చట్టం, 1908లోని సెక్షన్ 22ఏ ప్రకారం కొన్ని రకాల ఆస్తుల రిజిస్ట్రేషన్లను నిషేధించవచ్చు. ప్రభుత్వ భూములు, అసైన్డ్ భూములు, కోర్టు వివాదాల్లో ఉన్న ఆస్తులు, ప్రభుత్వ లేదా సంస్థల హక్కులకు సంబంధించిన భూములు వంటి కేటగిరీలను నిషేధిత జాబితాలో చేర్చే అవకాశం ఉంటుంది.
అలాంటి ఆస్తికి సంబంధించిన విక్రయం, బదలాయింపు తదితర పత్రాలను రిజిస్ట్రేషన్ అధికారులు తిరస్కరించవచ్చు. తెలంగాణ హైకోర్టు తీర్పుల్లోనూ సెక్షన్ 22ఏ కింద నిషేధిత జాబితా నిర్వహణ, ఆస్తుల రిజిస్ట్రేషన్ నిరాకరణకు సంబంధించిన నిబంధనలు ప్రస్తావించబడ్డాయి.
ఇప్పుడు ఎందుకు చర్చ మొదలైంది?
భూముల రికార్డుల పరిశీలన, ప్రభుత్వ భూములు, సంస్థల ఆస్తుల వివరాలను నవీకరించే ప్రక్రియలో భాగంగా నిషేధిత ఆస్తుల జాబితాను విస్తరించే చర్యలు కొనసాగుతున్నాయి. ప్రభుత్వ, రెవెన్యూ, ఎండోమెంట్స్, వక్ఫ్, అటవీ తదితర శాఖలు తమ భూములు, హక్కులకు సంబంధించిన వివరాలను సమర్పించాలని ప్రభుత్వం ఆదేశించినట్లు ఇటీవల నివేదికలు వెలువడ్డాయి.
దీంతో ఇంతకాలం రిజిస్ట్రేషన్లు జరిగిన కొన్ని ఆస్తులపై కూడా కొత్తగా అభ్యంతరాలు, నిషేధిత జాబితా ఎంట్రీలు కనిపిస్తున్నాయని ఆస్తి యజమానులు చెబుతున్నారు.
జూబ్లీహిల్స్‌లోనూ 22ఏ ప్రభావం
22ఏ సమస్య నగర శివార్లకే పరిమితం కాలేదన్న చర్చకు జూబ్లీహిల్స్‌లోని కొన్ని ఆస్తుల ఉదంతాలు కారణమవుతున్నాయి. ఖరీదైన ప్రాంతాల్లోని కొన్ని ఆస్తులు కూడా ప్రభుత్వ నిషేధిత జాబితాలో కనిపిస్తున్నట్లు తాజాగా వార్తలు వచ్చాయి. దీంతో ఇలాంటి ఆస్తులను విక్రయించాలనుకునే యజమానులు, కొనుగోలుదారుల్లో అనుమానాలు పెరుగుతున్నాయి.
జూబ్లీహిల్స్‌తో పాటు బంజారాహిల్స్, గచ్చిబౌలి, ఖైరతాబాద్ వంటి ప్రాంతాల్లోని ఆస్తులపైనా 22ఏ నిబంధనల ప్రభావం ఉందన్న వాదనలు వినిపిస్తున్నాయి. అయితే ప్రతి ఆస్తి పరిస్థితి ఒకేలా ఉండదని, నిర్దిష్ట సర్వే నంబర్, భూమి స్వభావం, సంబంధిత రికార్డుల ఆధారంగానే నిషేధం వర్తిస్తుందా లేదా అన్నది నిర్ణయించాల్సి ఉంటుంది.
‘అప్పుడు ప్రభుత్వ అనుమతులు.. ఇప్పుడు నిషేధం ఎలా?’
22ఏ జాబితాలోకి తమ ఆస్తులు చేరడంపై కొందరు యజమానులు తీవ్ర అభ్యంతరం వ్యక్తం చేస్తున్నారు. తాము ఏళ్ల క్రితం చట్టబద్ధమైన పత్రాలతో ఆస్తులు కొనుగోలు చేశామని, అప్పట్లో లేఅవుట్లు, నిర్మాణాలు, రిజిస్ట్రేషన్లు జరిగాయని.. ఇప్పుడు ఒక్కసారిగా నిషేధిత జాబితాలో చేర్చడం వల్ల తమకు ఆస్తిపై లావాదేవీలు నిర్వహించే అవకాశం లేకుండా పోతోందని వాపోతున్నారు.
కొన్ని సందర్భాల్లో ఇలాంటి వివాదాలు కోర్టుల వరకు వెళ్లాయి. 2026లో తెలంగాణ హైకోర్టు ముందుకు వచ్చిన ఒక కేసులో పిటిషనర్ల భూములను 22ఏ నిషేధిత జాబితాలో చేర్చడాన్ని వారు సవాల్ చేశారు. ఆ కేసులో సంబంధిత భూములపై ప్రభుత్వ చర్యలకు కోర్టు మధ్యంతర నిలుపుదల ఇచ్చింది.
అమ్మకానికి వెళ్లాలంటే.. రిజిస్ట్రేషన్ వద్దే బ్రేక్
ఆస్తి 22ఏ జాబితాలో ఉంటే ప్రధాన సమస్య రిజిస్ట్రేషన్ దశలో ఎదురవుతుంది. యజమాని విక్రయించేందుకు సిద్ధమైనా.. కొనుగోలుదారు డబ్బు చెల్లించేందుకు సిద్ధమైనా.. సబ్‌ రిజిస్ట్రార్ కార్యాలయంలో పత్రాల రిజిస్ట్రేషన్ తిరస్కరణకు గురయ్యే అవకాశం ఉంటుంది.
దీంతో ఆస్తి యజమానులు కలెక్టరేట్‌లు, రెవెన్యూ కార్యాలయాలు, రిజిస్ట్రేషన్ కార్యాలయాల చుట్టూ తిరగాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడుతోందని బాధితులు చెబుతున్నారు. ఆస్తిని విక్రయించి పిల్లల చదువులు, పెళ్లిళ్లు, వైద్యం వంటి అవసరాలు తీర్చుకోవాలనుకున్న కుటుంబాలకు ఇది ఆర్థిక ఒత్తిడిగా మారుతోంది.
అన్ని 22ఏ ఆస్తులు ఒకే కారణంతో బ్లాక్ కావు
ఇక్కడ ఒక కీలక విషయం గమనించాలి. 22ఏ జాబితాలో ఒక ఆస్తి లేదా సర్వే నంబర్ కనిపించిందంటే మొత్తం భూమి తప్పనిసరిగా ఒకే కారణంతో నిషేధితమైందని అర్థం కాదు. ప్రభుత్వ భూమి, అసైన్డ్ భూమి, కోర్టు ఆదేశాలు, ఇతర ప్రభుత్వ లేదా సంస్థల హక్కులు వంటి విభిన్న కారణాలతో వేర్వేరు కేటగిరీల్లో ఆస్తులు చేరవచ్చు.
కొన్ని కేసుల్లో ఒకే సర్వే నంబర్‌లోని మొత్తం భూమి కాకుండా నిర్దిష్ట విస్తీర్ణం మాత్రమే నిషేధిత జాబితాలో ఉండే అవకాశం కూడా ఉంది. అందువల్ల ఆస్తి కొనుగోలు లేదా విక్రయానికి ముందు సంబంధిత రికార్డులను పరిశీలించడం కీలకం.
జాబితా నుంచి తొలగించే అవకాశం ఉందా?
తమ ఆస్తి తప్పుగా 22ఏ జాబితాలో చేరిందని భావించే యజమానులు సంబంధిత అధికారులను సంప్రదించి, తమ హక్కులను నిరూపించే పత్రాలతో నిషేధిత జాబితా నుంచి తొలగించాలని కోరవచ్చు. కొన్ని కేసుల్లో హైకోర్టును ఆశ్రయించిన యజమానులకు కూడా న్యాయపరమైన పరిష్కార మార్గాలు లభించాయి.
అయితే ఆస్తి ఏ కేటగిరీలోకి చేర్చబడిందన్నదే తదుపరి ప్రక్రియను నిర్ణయిస్తుంది. అందుకే 22ఏ జాబితాలో పేరు కనిపించిన వెంటనే ఆస్తి పూర్తిగా కోల్పోయినట్లుగా భావించకుండా.. సంబంధిత రికార్డులు, ఆదేశాలు, సర్వే నంబర్ వివరాలను పరిశీలించడం అవసరం.
సామాన్యుల ఆస్తులపై ప్రభావం ఎంత?
రాష్ట్రవ్యాప్తంగా నిషేధిత ఆస్తుల జాబితా విస్తృతంగా ఉన్నప్పటికీ, హైదరాబాద్ నగరంతో పాటు మేడ్చల్-మల్కాజ్‌గిరి, రంగారెడ్డి, సంగారెడ్డి జిల్లాల్లో రియల్ ఎస్టేట్ కార్యకలాపాలు అధికంగా ఉండటంతో ఇక్కడ 22ఏ ప్రభావం ప్రత్యేకంగా కనిపిస్తోంది.
అయితే హైదరాబాద్‌లోనే రూ.లక్ష కోట్ల ఆస్తులు బ్లాక్‌లిస్ట్‌లో ఉన్నాయన్న సంఖ్యకు అధికారిక ధ్రువీకరణ ఈ సమాచారంలో లేదు. కాబట్టి ఈ మొత్తాన్ని బాధితులు లేదా రాజకీయ వర్గాలు చేస్తున్న ఆరోపణగా మాత్రమే చూడాలి. ఇదే విధంగా రాష్ట్రవ్యాప్తంగా 22ఏ జాబితాలో ఉన్న ఆస్తుల్లో 54 శాతం ఈ నాలుగు జిల్లాలవేనన్న గణాంకానికీ అధికారిక మూలం అవసరం.
కొనుగోలుదారులకు ఇదే ముఖ్యమైన హెచ్చరిక
హైదరాబాద్‌లో స్థలం లేదా ఫ్లాట్ కొనుగోలు చేసే వారు కేవలం రిజిస్ట్రేషన్ పత్రాలు చూసి నిర్ణయం తీసుకోకూడదు. సంబంధిత సర్వే నంబర్ 22ఏ నిషేధిత జాబితాలో ఉందా? భూమి ప్రభుత్వ, అసైన్డ్ లేదా ఇతర వివాదిత కేటగిరీలో ఉందా? కోర్టు కేసులు ఉన్నాయా? అనే అంశాలను ముందుగానే పరిశీలించాలి. ఎందుకంటే రిజిస్ట్రేషన్ జరిగిందన్న ఒక్క కారణంతో భూమి టైటిల్‌పై ఉన్న అన్ని సమస్యలు తొలగిపోయినట్లు భావించలేం. ప్రస్తుత వివాదం కూడా ఇదే అంశాన్ని మరోసారి తెరపైకి తెచ్చింది.
